شیمی درمانی لوسمی چیست؟
لوسمی یک بیماری بدخیم خونی است که با تکثیر نامنظم گلبول های سفید غیرطبیعی در مغز استخوان مشخص می شود. شیمی درمانی یکی از روش های اصلی درمان سرطان خون است که با استفاده از داروهایی برای از بین بردن یا مهار رشد سلول های سرطانی انجام می شود. در این مقاله دانش مرتبط با شیمی درمانی لوسمی شامل اصول آن، داروهای رایج، عوارض جانبی و نکات پرستاری به طور مفصل معرفی خواهد شد.
1. اصول شیمی درمانی لوسمی

شیمی درمانی با استفاده از داروهای شیمیایی برای تداخل در روند رشد و تقسیم سلول های سرطانی به اهداف درمانی دست می یابد. برای بیماران مبتلا به لوسمی، داروهای شیمی درمانی معمولا به صورت داخل وریدی یا خوراکی تجویز می شود. پس از ورود به گردش خون، روی سلول های غیر طبیعی در سراسر بدن، به ویژه در مغز استخوان، عمل می کنند.
| مرحله شیمی درمانی | هدف | مدت |
|---|---|---|
| درمان القایی | کاهش سریع تعداد سلول های سرطان خون | 4-6 هفته |
| درمان تحکیم | سلول های سرطانی باقی مانده را بردارید | ماه ها |
| درمان نگهداری | جلوگیری از عود | 1-2 سال |
2. داروهای رایج شیمی درمانی لوسمی
انواع مختلفی از داروهای شیمی درمانی سرطان خون وجود دارد و معمولاً با توجه به نوع لوسمی، ترکیبات دارویی مختلفی انتخاب می شوند (مانند لوسمی لنفوبلاستیک حاد ALL، لوسمی حاد میلوئیدی AML و غیره). در اینجا برخی از داروهای رایج استفاده می شود:
| نام دارو | انواع لوسمی قابل استفاده | مکانیسم اصلی عمل |
|---|---|---|
| سیتارابین | AML | در سنتز DNA اختلال ایجاد کند |
| وین کریستین | همه | از تشکیل میکروتوبول جلوگیری می کند |
| متوترکسات | همه | متابولیسم فولات را مهار می کند |
| دانوروبیسین | AML/ALL | رشته DNA را وارد کنید |
3. عوارض جانبی رایج و مدیریت شیمی درمانی
در حالی که شیمیدرمانی سلولهای سرطانی را از بین میبرد، بر سلولهای طبیعی، بهویژه سلولهایی که به سرعت تقسیم میشوند (مانند سلولهای خونساز، سلولهای دستگاه گوارش و غیره) نیز تأثیر میگذارد، بنابراین یک سری عوارض جانبی ایجاد میکند:
| نوع عوارض جانبی | بروز | اقدامات مدیریتی |
|---|---|---|
| Myelosuppression | بالا | معاینه منظم خون، انتقال خون یا استفاده از فاکتورهای رشد در صورت لزوم |
| حالت تهوع و استفراغ | متوسط به بالا | از داروهای ضد تهوع استفاده کنید و وعده های غذایی کوچک و مکرر بخورید |
| ریزش مو | در | از شامپوی ملایم استفاده کنید و از کلاه گیس استفاده کنید |
| زخم های دهان | در | دهان خود را تمیز نگه دارید و از دهانشویه استفاده کنید |
4. نکات کلیدی مراقبت های پرستاری برای شیمی درمانی لوسمی
1.پیشگیری از عفونت:از آنجایی که شیمی درمانی تعداد گلبول های سفید خون را کاهش می دهد، بیماران مستعد ابتلا به عفونت هستند. باید از تماس با افراد بیمار خودداری شود، بهداشت فردی رعایت شود و در صورت لزوم از ماسک استفاده شود.
2.حمایت های تغذیه ای:در طول شیمی درمانی، یک رژیم غذایی پر پروتئین و کالری بالا، با وعده های غذایی کم و وعده های غذایی مکرر مورد نیاز است. اگر کم اشتها هستید، مکمل های غذایی را در نظر بگیرید.
3.حمایت روانی:شیمی درمانی طولانی مدت ممکن است باعث استرس روانی شود. بیماران و خانواده های آنها باید مشاوره روانشناختی دریافت کنند و نگرش مثبت خود را حفظ کنند.
4.نظارت منظم:برای ارزیابی اثر درمان و تنظیم برنامه، آزمایش خون منظم، سوراخ کردن مغز استخوان و غیره لازم است.
5. ارزیابی اثر شیمی درمانی
اثربخشی شیمی درمانی لوسمی عمدتاً با شاخص های زیر ارزیابی می شود:
| استانداردهای اثربخشی | تعریف |
|---|---|
| بهبودی کامل (CR) | سلول های بلاست در مغز استخوان کمتر از 5% هستند و تصویر خون به حالت عادی باز می گردد. |
| بهبودی جزئی (PR) | 5-25٪ سلول های بلاست در مغز استخوان، یا ≥50٪ کاهش یافته است. |
| شکست درمان | عدم رعایت معیارهای فوق یا پیشرفت بیماری |
6. پیشرفت جدید در درمان سرطان خون
در سالهای اخیر، روشهای جدید بسیاری در زمینه درمان سرطان خون ظاهر شدهاند، مانند درمان هدفمند، ایمونوتراپی (سلول درمانی CAR-T) و غیره. برای مثال، مهارکنندههای تیروزین کیناز که Ph+ ALL را هدف قرار میدهند، پیشآگهی این بیماران پرخطر را تا حد زیادی بهبود بخشیدهاند.
شیمی درمانی لوسمی یک فرآیند پیچیده و طولانی است که نیاز به همکاری نزدیک بیماران، خانواده ها و تیم های پزشکی دارد. با پیشرفت پزشکی، اثر درمانی سرطان خون به طور مداوم در حال بهبود است و بیماران بیشتری را امیدوار می کند.
جزئیات را بررسی کنید
جزئیات را بررسی کنید